Jaroslavl'

Lieve iedereen,

Kortgeleden ben ik teruggekeerd van een reis door Rusland, die me van de hoofdstad van de Federatie per trein naar de Oeral en Siberië heeft gevoerd en vervolgens per vliegtuig weer thuis (lees: in Moskou) heeft doen belanden.

Graag had ik via deze weg meegedeeld wat zich tijdens deze trip, die ik overigens heb ondernomen met in Finland geboren, maar in Schotland woonachtige vriendin S., heeft voorgedaan.

De lange tocht naar Siberië begon ’s ochtends vroeg met een korte treinrit van zo’n drie uur, van Moskou naar Jaroslavl’, een naar Russische normen kleine stad van zo’n 600 000 inwoners, gelegen op zo’n 250km van de hoofdstad. De oplettende lezer weet dat dit niet mijn eerste bezoek was aan deze aan de oevers van de Volga gebouwde stad, en dus verliep de eerste etappe van onze reis op het vlak van organisatie en oriëntatie betrekkelijk eenvoudig.

Mijn eerste bezoek aan Jaroslavl associeer ik als vanzelf met mijn eerste Russische sneeuwval, maar, lieve lezer, ik beloof u plechtig dat ik het nog nooit, maar werkelijk nog nooit, zo enorm koud heb gehad als die eerste dag van onze reis, daar, aan de oevers van de Volga.

Jaroslavl is een prachtig klein stadje, volgebouwd met kerkjes, schilderachtige paviljoentjes en souvenirmarktjes, maar alle lust tot slenteren verging ons toen de vochtige kilte onze donzen jassen penetreerde en onze spieren verkilde.

Verkleumd slenterden we van koffiehuis naar kerk, om ’s avonds, met een zucht van verlichting, onder onze warme dekens te kruipen.

De volgende dag klaarde het op en verschenen de in bont gehulde inwoners, die zich eerder angstvallig in hun huizen verborgen hadden gehouden, in het straatbeeld van hun stad en werd het wit van de sneeuw gebroken door het blauw van de lucht en het donkerbruin,  oranjerood en helderwit van de bontjassen- en mutsen die de Russen tegen de kou moesten beschermen.

Wij kuierden nog wat rond en trachtten ons voor te bereiden op de treinrit die ons te wachten stond.

Veel liefs uit Moskou,

Malaika

Feest

Lieve iedereen,

Zoals u ongetwijfeld niet is ontgaan (tenzij u onder een steen woont), leven we sinds kort in het jaar 2014. Ik wens u en uw geliefden alvast het allerbeste voor dit nieuwe jaar.

Ik ontving het bijzondere voorrecht de jaarwisseling door te brengen in Moskou, de prachtig versierde hoofdstad van de Russische Federatie, en hoewel dit me allemaal zeer wonderlijk toescheen zou ik het vandaag met u willen hebben over een eerder onverwacht aspect van deze feestdag, die voor Russen, sinds de opkomst van het communisme, zo belangrijk is.

Merkwaardig genoeg ontbreken Moskovieten elk vermogen tot feestvieren.

Ik bespaar u een gedetailleerd verslag van de gebeurtenissen die mijn nieuwe jaar inluidden, maar zou aan de hand van een schets van enkele cruciale momenten mijn hypothese kracht bij willen zetten.

Ik besloot – en de helft van de stad met mij – naar het Rode Plein te trekken om daar het aanbreken van het nieuwe jaar te vieren. Zoals u weet zijn terroristische aanslagen Moedertje Rusland niet vreemd en de aanwezige politiemacht kon zich qua aantal dan ook meten met de massa feestvierders.

Ik werd vergezeld door een Oostenrijker en een Italiaanse. Het nieuwe jaar werd ingeluid met vuurwerk. We kusten en knuffelden elkaar alsof het nieuwe jaar meteen ook het laatste zou zijn. Ik danste een Nieuwjaarswals (dat schijnt traditie te zijn in Oostenrijk).

En de Russen? Die deden het volgende:

U begrijpt dat het gebrek aan enthousiasme ons lichtelijk verbaasde.

We trokken verder naar onze favoriete bar. Rond twee uur kon geen enkele Rus meer op z’n benen staan. De minst door alcohol bedwelmde types waren de twee mannen die, zich wanhopig aan de toog vastklampend, de situatie in Oekraïne bespraken en de man die me, kennelijk ten einde raad, ten huwelijk vroeg. 

Ik hoop dat u begrijpt, lieve lezer, hoeveel dit zegt over de staat waarin de rest van de bar zich bevond.

Nieuwjaar kwam en ging en voor ik het wist stond Kerstmis voor de deur (orthodox Kerstmis dan, zoals u weet valt Kerstmis gewoonlijk voor Nieuwjaar). Hoewel Kerstmis sterk aan belang heeft ingeboet onder het communisme, scheen het ons, naïeve Europeanen, toch toe dat deze mooie feestdag niet zomaar bij het huisvuil kan worden gezet. Fout.

Kerstmis is voor mij, zeker sinds ik een behoorlijk deel van vorig jaar in deze grauwe stad heb moeten (mogen?) doorbrengen, een feest van licht, familie, gezelligheid en lekker eten.

Russen grijpen deze zevende dag van het nieuwe jaar aan om te gaan winkelen, iets waar bovengenoemde Italiaanse en ik niet van op de hoogte waren toen we gisteren besloten enkele noodzakelijke en niet noodzakelijke aankopen te doen in shoppingcenters in en buiten het centrum.

Het aantal Russen dat ons voorbeeld had gevolgd was niet te tellen en het aantal met reclame bedrukte plastic winkeltasjes dat ze met zich meezeulden al evenmin.

Het enige moment van gezinsgeluk dat ik mocht aanschouwen bestond uit een moeder met twee dochters, alle drie overdadig gedecoreerd met merkkledij die een slordige vijfentwintig jaar geleden nog het label sciencefiction had mogen dragen en een vader/echtgenoot die gedwee de portefeuille speelt om zijn gezin van nog meer weelde te voorzien, de goede voornemens al lang vergeten. 

De achtjarige dochter met een beker Starbucks in de hand.

Een voorbeeld van een land dat zichzelf vooruit katapulteert, maar hierbij ook waarden, tradities en zichzelf in hoog tempo voorbijsnelt.

Veel liefs uit Moskou,

Malaika

Rusland: Overpeinzingen

Lieve iedereen,

Ik zit inmiddels, na veel gesjouw, op de trein richting een niet nader genoemde luchthaven en hoewel dit me ten zeerste verblijdt zou ik het met u willen hebben over het landschap dat voorbijglijdt en me tegemoetkomt door de raampjes van deze moderne, comfortabele treincoupé.

U weet dat ik verblijf in Moskou en u heeft zich zeker en vast een beeld gevormd van deze prachtige stad, al dan niet beïnvloedt door de berichtjes die ik in al mijn naïviteit het wereldwijde web opslinger. Maar weet u ook wat er zich buiten Moskou bevindt?

Laat ik beginnen met de kleuren van de Russische spoorwegmaatschappij. De weg die deze naar Westers model geconstrueerde airportshuttle aflegt wordt omzoomd door staalkleurige golfplaten, getooid met een bloedrode bies.

Daarachter bevindt zich een ander, typisch Russisch, grootstedelijk fenomeen: de Moskouse voorsteden. Appartementsgebouwen als blokkendozen. Winkels waar ze kennelijk alleen worst, melk en vlees verkopen. Grootvaders in bontmutsen die in de vrieskou op de trolleybus wachten.

Vervolgens de typisch Russische dorpen. Het woord “dorp” krijgt een heel andere betekenis wanneer u deze heeft mogen aanschouwen. Houten huisjes. Badhuisjes. Vervallen huisjes. Een vijver, die voorlopig de winter heeft weten te overleven. December valt warmer uit dan verwacht en ondergetekende wacht nog steeds op de beloofde bergen sneeuw.

Een vervallen fabriek en hier en daar een hypermarkt.

Velden, berkenbossen.

Een winkelcentrum naar Westers model dat, naar aloude gewoonte (nu ja, die gewoonte moet in de laatste twintig jaar ontstaan zijn) ergens in het midden van nergens bezoekers moet trekken. Grootvaders met bontmutsen. En echtgenotes, misschien.

Zij maken zich op voor het nieuwe jaar, dat nadert, met rasse schreden, sneeuw en ijs, en misschien ook een vlokje geluk.

Ik maak me op voor de kerst.

Tot snel.

Veel liefs uit Moskou,

Malaika

Kerstmis

Lieve iedereen,

Zoals u weet komt Kerstmis – u weet wel, die feestdag met familie, lekker eten, lichtjes, een boom met pakjes….- er spoedig aan.

Hoewel dit me ten zeerste verblijdt, dien ik helaas te melden dat een zekere somberte me de laatste dagen regelmatig overvalt.

De winter is in het land en hoewel de sneeuw het overvloedig aanwezige grijs verhult en de stad van tijd tot tijd een zweem van sprookjesachtigheid verleent, hangt de duisternis en het gebrek aan geliefden als een regenwolk over het gemoed van de inwoners van het huis.

Je weet niet hoe schoon je kamer is tot je plotsklaps terechtkomt in een groot gebouw met kleine kamers en je het belang van een stofzuiger ontdekt. Met een temperatuur die het vriespunt doet rillen van de kou, lijkt dubbele beglazing de uitvinding van de eeuw.

Licht wordt een cadeau, een vriendelijk woord een noodzaak.

Thuis wordt een soort wonderland waar de straat oversteken niet noodzakelijk gelijkstaat aan je leven riskeren. Waar men het woord kerstmarkt kent. Waar ik speculaas kan kopen. Waar een speelgoedwinkel tot hofleverancier wordt benoemd (wist u dat Russen erg moeten lachen wanneer ze horen dat mijn thuisland een koning en een koningin heeft?).

Het maakt me ontzettend gelukkig u te kunnen meedelen, lieve lezer, dat ik mij spoedig weer thuis zal bevinden en hoewel ik het mij vroeger (voor ik wist wat koud betekende) niet kon voorstellen: er is geen enkele plaats ter wereld waar ik liever wil zijn.

En geen nood: ik weet dat België de fata morgana is en Moskou de woestijn, maar ik keer even gauw weer terug naar deze ijzige hoofdstad en u kan zich spoedig verwachten aan meer willekeurige verhalen over willekeurige zaken/mensen/plaatsen.

Veel liefs uit Moskou,

Malaika

Kamer: Update II

Lieve iedereen,

Kortgeleden – nu ja, ondertussen al weer een hele poos – vroeg ik u om hulp. Ik vertelde u over het sneue hokje dat ik diende te bewonen en mijn wanhopige zoektocht naar gezelligheid.

Ik ben fier en trots u te kunnen meedelen dat er flinke vorderingen zijn gemaakt. Ik zou graag mijn lieve kamergenote L. willen bedanken. Met haar aangeboren neiging tot wanorde en het verzamelen van allerlei opmerkelijke prullaria heeft zij mijn kamertje sterk verblijd.

Voor eerdere afbeeldingen van mijn dierbare hokje verwijs ik u graag door naar dit artikel:

http://frommoscowwithlovex.blogspot.ru/2013/09/kamer-update.html

Kijkt u even mee:

Voor

 

Na

U ziet, een hele verbetering! Rond mijn frambozenroze nestje heb ik allerlei herinneringen verzameld. En verjaardagskaarten. Verder heb ik wat rommel allerhande neergepoot op mijn kast, want ja, rommel moet er ook wezen. Rechtsboven ziet u de theepot die mijn kamergenote heeft meegebracht van een van haar nachtelijke omzwervingen doorheen de stad. Een theepot met een verhaal. Helaas is ie lek, dus dient ie als bloempot.

Verder hebben zich door de gehele kamer steeds meer tekenen van leven verspreid:

Wie herkent de artiest aan wie dit hoofd toebehoort?

U ziet, een hele verbetering! Weest u overigens niet bang lieve lezer, de inhoud van alle lege flessen die u hier ziet en die we vakkundig hergebruiken als boekensteun of vaas – recyclage is immers alles – hebben we keurig gedeeld met de rest van de gang. Beter een goede buur dan een verre vriend!

Verder gaat het leven hier zijn gewone gangetje:

Om af te sluiten zou ik u willen adviseren om de inhoud van deze artikeltjes die ik vakkundig, maar onbevangen het wereldwijde web opwerp steeds met een flinke korrel zout te nemen. Maakt u zich vooral geen zorgen over mijn gezondheid/veiligheid/persoonlijke hygiëne/slaapritme… U kan er van uit gaan dat ik goed op mezelf pas.

Veel liefs uit Moskou,

Malaika

De Moskouse metro: een kleine gedragscode

Lieve iedereen,

Vandaag zou ik het met u willen hebben over een even afschrikwekkend als wonderbaarlijk aspect van deze stad: de metro. 

Het Moskouse metronetwerk is prachtig, uitgebreid en dodelijk efficiënt. Indien u niet bekend bent met de subtiele wetten die het gebruik van dit stelsel in goede banen leiden, kan het u onmogelijk toeschijnen om zonder kleerscheuren de plaats van bestemming te bereiken. Daarom een kleine gedragscode:

1)      Heb respect voor het begrip “persoonlijke ruimte”

Zelfs tijdens het spitsuur wordt het geapprecieerd indien u netjes uw handen (en de rest van uw lichaam) bij uzelf houdt. Wanneer u dit vergeet kan het al snel als seksuele intimidatie worden beschouwd, zeker door jonge, blonde studentes.

2)      Wees hoffelijk

Bied steeds uw plaats aan aan de minder mobiele medemens, zoals daar zijn de oudere dame, de zwangere vrouw, of de oorlogsveteraan met ontbrekende ledematen. Uw kans om wat oprecht vriendelijke woorden te ontvangen van een echte Moskoviet!

3)      Gebruik uw gezond verstand

Neem geen zitplaats aan van een oudere heer wanneer u een aantrekkelijke, jonge blondine bent. Praat geen Engels wanneer u een geüniformeerd of enigszins officieel persoon kruist (men zou zomaar kunnen denken dat u Amerikaan bent!). Probeer eventuele dronkenschap steeds zo goed mogelijk te verbergen.

4)      Twijfel nooit

Op drukke momenten kan er zich een rij vormen aan de roltrappen die de indruk wekt dat er gratis iPhones worden uitgedeeld. Ongetwijfeld is de persoon achter u een oud dametje dat zich de Sovjetunie nog levendig herinnert en dus meer ervaring heeft met in de rij staan dan uzelf. Zij zal u proberen voor steken, en vijf andere dametjes met haar. Daarom: twijfel niet wanneer het uw beurt is en stap die roltrap op! Anders riskeert u overrompeld te worden door oude dametjes met wollen mutsjes.

5)      Lach niet!

De belangrijkste, meest essentiële regel, de ongeschreven wet die u heelhuids door het Moskouse metronetwerk zal loodsen: kijk niemand in de ogen en lach vooral niet! Dit wordt als uiterst onbehoorlijk beschouwd en zal leiden tot kwade blikken en/of oeverloze pogingen u in bed te krijgen. U bent bij deze gewaarschuwd!

Veel liefs uit Moskou,

Malaika

Jaroslavl: Fragmentarisch verslag

Lieve iedereen,

Kortgeleden voelde ik, en enkele Belgische medestudenten met mij, de dringende noodzaak om tijdelijk uit deze betonnen kooi van een stad te ontsnappen, richting Gouden Ring, richting Volga, richting een middelgrote stad, gelegen op 250km van het grauwe Moskou: Jaroslavl.

Ik ga u niet vervelen met een ellenlang verslag van alle gebeurtenissen en mensen die ons pad gekruist hebben, maar zou u graag deelgenoot maken van enkele bijzondere momenten die ik heb mogen ervaren en die me des te dierbaarder zijn omdat ze, zoals u spoedig zult zien, in schril contrast staan met de dagelijkse werkelijkheid van het leven in de Russische hoofdstad.

In een treinstation in een of andere godverlaten voorstad waar we wat tijd te doden hadden kochten we wat worst, om deze vervolgens in de stationshal te nuttigen. Biedt een ons onbekende oudere man met een ietwat blozend gezicht ons plotsklaps een stuk brood aan. "Voor bij de worst, echt Moskous brood!" U begrijpt dat weigeren onbeleefd zou zijn geweest en onder het genot van een lekker stuk worst vergezeld van echt Moskous brood kregen we vervolgens het levensverhaal van de aardige man te horen. De moraal? Enkel een idioot verlaat Moskou! En er werd ons prompt een echte Russische gehaktbal aangeboden. Voor bij het brood. En de worst. Een waar genot, dat geef ik u zwart op wit.

Intussen viel de avond reeds en werd het stilaan tijd voor de trein. Het correcte perron vinden zonder enige verlichting is geen sinecure en bovendien bleek, eens daar aangekomen, het perron slechts een meter breed. Wist u dat u om uw perron te bereiken gewoon de sporen over moet in dit prachtige, veilige land? In het donker? Ik ook niet. Dank u wel...

Beeld u zich deze situatie eens in, lieve lezer: de trein komt aan. Een enorme massa mensen stapt uit en een andere massa mensen wilt de trein in. Het is donker. Het miezert. Het perron is een meter breed. U begrijpt. Chaos. Niemand die een kant op kan. Omaatjes die luidkeels roepen dat ze door willen. Een Russische stem die ons vraagt of we buitenlanders zijn en ons toeroept de sporen op te gaan. De stem maant ons aan verder te lopen. En verder. Nog een stukje. Over de sporen. Voorbij de massa. We klimmen het perron op, en de trein. We maken kennis met Sasha, trots inwoner van Jaroslavl. We openen een biertje, eten chips en spelen kaart. We komen aan in Jaroslavl en Sasha brengt ons naar het hostel. We rijden in de trolleybus.

De volgende ochtend ontbijten we in een schilderachtig restaurantje. Mijn bord heeft de vorm van een koe. Of een schaap. We raken er niet uit. We maken ons klaar om te gaan, wanneer de bazin ons toeschreeuwt dat de Olympische vlam langskomt. We rennen naar buiten, jas over de arm. We bekijken de parade en ik steek een arm in mijn mouw. Een willekeurige voorbijganger helpt me in mijn andere mouw. (Neemt u alstublieft akte van het mentaliteitsverschil: in Moskou gooit men u deuren in het gezicht, in Jaroslavl helpt men u uw jas in).

En dan...De Volga... Lieve lezer, het valt me uiterst zwaar om de woorden te vinden die het gevoel kunnen beschrijven dat me overviel toen ik deze legendarische rivier mocht aanschouwen. Blijdschap? Vreugde? Vrijheid? Puur geluk? Misschien, maar het dekt de lading geenszins. Wat me overviel was een gevoel van innerlijke kalmte dat haast aanvoelde als een godsgeschenk na twee maanden van grijze haast.

Moskou vreet aan een mens, veroorzaakt slijtage van de zintuigen, stompt karakter, gevoelens en zin voor empathie af. Moskou verhardt haar inwoners, keert hen naar binnen en maakt hen blind voor de wereld om hen heen.

De lucht in deze stad is giftig, aan de oevers van de Volga ruikt de lucht naar rust.

Veel liefs uit Moskou,

Malaika